Het kanaal Gent-Brugge

Een kanaal met een verhaal

De geschiedenis van het kanaal Gent-Brugge begint in de 13de eeuw. Het is daarmee één van de oudste kanalen van Vlaanderen. Het waren de Bruggelingen die met de graafwerken startten in een poging om de Zwingeul, die aan het verzanden was, vrij te maken. Ze wilden een verbinding maken met de Leie in Deinze, maar dit stuitte op hevig verzet van de stad Gent. De twist sleepte lang aan. Op het einde van de 14de eeuw voerden de Gentse Witte Kaproenen in Aalter strijd met de Brugse vaartdelvers, die het pleit verloren. Pas in 1604 werden de Vlaamse steden het eens over een kanaal dat Gent, Brugge en Oostende met elkaar en de zee zou verbinden. In 1625 werd het kanaal (42 km) uiteindelijk opengesteld.

Een groen lint

Het kanaal vormt een belangrijk groen lint tussen Gent en Brugge. Het vervult een “corridorfunctie”, d.w.z. dat planten en dieren zich hier vrij van het ene naar het andere gebied kunnen verplaatsen.

Er is een grote verscheidenheid aan biotopen: zowel schrale grasladen, struwelen met brem en gaspeldoorn als boszones komen voor. Ook de rietkragen zijn voor een aantal vogelsoorten zeer waardevol.

Verschillende zones langs het kanaal worden, dankzij de samenwerking met de NV Waterwegen en Zeekanaal, beheerd door Natuurpunt vzw. Via een gericht beheer zorgt Natuurpunt voor het behoud en herstel van de meest waardevolle zones. 

Een recreatieve troef

Ter hoogte van het Patersveld zorgde de provincie Oost-Vlaanderen voor dit natuur- en milieuvriendelijk fietspad. Tussen Gent en Brugge is er nu bijna over de volledige lengte een vrijliggend fietspad.

Voor wandelaars werkte Natuurpunt Aalter i.s.m. de gemeente Aalter en de provincie Oost-Vlaanderen een wandellus (4.5 km) uit in en rond het Patersveld.

Patersveld en Jezuïetengoed: van heide naar bos naar landbouwgebied

Het Patersveld bestond net als vele andere gebieden in Zandig Vlaanderen in de middeleeuwen uit een afwisseling van bos en open velden begroeid met gras, heide en struikgewas. Vandaar ook de naam “Patersveld”.  Zulke veldgebieden werden ook “wastines” of “woeste gronden” genoemd. De bodem was in die tijd te schraal en de middelen waren te beperkt om de heide te ontginnen. Ten zuiden van de vaart hadden de Jezuïeten een hoeve opgericht. Vanaf de tweede helft van de 17de eeuw werd het grootse deel van hun bezittingen, zowel ten zuiden als ten noorden van het kanaal, bebost. Zo werd al in 1654 “eecken plantsoen” aangevoerd voor aanplantingen rond Nieuwendam. Omstreeks 1780 was het Paterveld tot aan de huidige kerk van St.-Maria-Aalter voor meer dan 60% bebost. Zo’n 30% bestond nog uit veld en vijvers en slechts 10% was landbouwgrond. Pas in de 19de eeuw werd een groot deel van het bos omgevormd tot landbouwgebied.  De bodem, die hier van nature schraal is, werd aangerijkt met kunstmest, zodat men toch hoge landbouwopbrengsten verkreeg

Heideherstel

Op de kanaalbermen vinden we nog gaspeldoorn, brem en struikheide: restanten van de vroegere heide. Decennialang werden de kanaalbermen echter niet beheerd, zodat de begroeiing ruig was geworden. Bramen en bos hadden de plaats ingenomen van de heidevegetatie.

Het is de intentie de heide nu terug kansen te geven. Hiervoor is een begrazingsproject gestart. Ter voorbereiding is het bos uitgedund. Vooral snel oprukkende boomsoorten zoals Amerikaanse vogelkers en esdoorn zijn verwijderd, omdat ze verhinderen dat kwetsbare plantensoorten zich ontwikkelen. Door een geleidelijke afwisseling van open plekken, ruigtes en bos kan begroeiing ontstaan die aan vlinders en vogels voedsel en beschutting bieden.

De schapen en geiten die er grazen, doen dienst als natuurlijke grasmachines en zorgen ervoor dat de heischrale vegetatie zich hier terug kan herstellen.

Steun

Het beheer van natuurterreinen kost veel middelen. Daarvoor vragen we jouw steun. Het zou fantastisch zijn dat we ook van jou een gift mochten ontvangen! Met een gift draag je bij aan het behoud van een stukje unieke natuur in onze gemeente. Voor een gift vanaf 40 euro ontvang je een fiscaal attest.

Stort uw gift op het rekeningnummer 293-0212075-88 van Natuurpunt vzw, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen, met vermelding van Gift project Aalter kanaalbermen Aalter nr. 6659.